YANGIN TEORISI
Yanma, kimyasal bir olaydir. Belirli bir dereceye kadar isinmis maddenin oksijen ile birleserek kimyasal degisiklige ugramasina yanma, kontrol altina alamadigimiz yanma olayina ise yangin denir.
Yanmanin baslayabilmesi için su üç unsurun bir araya gelmesi gerekir.
1- Yanici madde
2- Oksijen(hava)
3- Isi
Bu üç unsur bir üçgenin kenarlari ile temsil edilir. Buna Yangin Üçgeni denmektedir.
Belirtilen üç unsurun kontrolümüz disinda birlesmesi yangina sebebiyet verir. Bunlardan birinin ortamdan uzaklastirilmasinda ise yanma olayi son bulur.
YANGIN ALGILAMA SISTEMLERI
Bina ve endüstriyel yapilarin, yangina karsi korunmasinda, ilk ve en önemli sistemlerden biri yangin algilama sistemleridir. Yangin algilama sistemleri, saha elemanlarinin yangini en erken seviyede algilayip ihbar vermesi vasitasi ile yangina çabuk müdahale imkani saglar, can ve mal güvenligini arttirir.
Yangin Algilama Sistemleri, sistemi olusturan üç ana unsur ile tanimlanir ve bu unsurlarin bir arada çalisarak yanginin algilanmasi ve ihbar edilmesi saglanir.
I-YANGIN ALGILAMA ELEMANLARI
II- KONTROL PANELLERI
III- IHBAR ELEMANLARI
I- ALGILAMA ELEMANLARI :
1- Duman Dedektörleri : Yangin esnasinda ortamda olusan dumani algilayan elemanlardir. Optik duman dedektörleri, büyük boyutlu duman parçaciklari çikararak yanan, düsük enerjili, için için devam eden yanginlari tespit etmekte basarilidirlar. Kullanim Alanlari : Bürolar - Isyerleri, Evler - Konutlar, Otel odalari, Hastane odalari, Genel amaçli depolar v.b.
2-Iyonizasyon Duman Dedektörleri Bu tip dedektörlerin bünyelerinde, radyoaktif madde bulunan bir hazne vardir. Bu hazne içindeki hava, radyoaktif maddelerin isinmasi sureti ile iyonize olur. Iyonize duman dedektörleri, küçük duman parçaciklari çikararak yanan, yüksek enerjili, açik alevli yanginlari daha çabuk tespit ederler.
3- Isin Tipi Duman (Beam) Dedektörleri: Beam dedektör bir alici ve bir verici setten olusur. Alici ünite verici üniteden gelen isik sinyalini alir ve sinyalin gücü, dedektör hassasiyet esik degerinin altina düserse alarm devreye girer.
Kullanim Alanlari: Depolar, atriumlar, fabrikalar, sinemalar, spor salonlari gibi genis ve yüksek tavanli, noktasal tipte duman dedektörlerinin kullaniminin uygun olmadigi mahallerde kullanilirlar
4- Kanal Tipi Duman Dedektörleri
Klima santralleri gibi havalandirmanin oldugu mahallerde kullanilirlar.
Röle çikislari sayesinde tek baslarina çalisabilir, kumanda edilebilirler.
Noktasal tipteki dedektörlerden daha hizli algilarlar, yüksek hava hizinda çalisabilirler.
5- Isi Dedektörleri :Bu dedektörler, yangin sirasinda olusan isi etkisini izleyerek belli sicaklikta ve isinma durumlarinda, alarm bilgisini bagli olduklari kontrol elemanlarina bildirirler. Duman dedektörlerine göre daha geç algilama yapmakla birlikte, hatali alarm durumu çok daha az görülür ve daha güvenlidirler. Kullanim Alanlari : Duman dedektörlerinin kullanilamadigi tozlu, dumanli üretim hollerinde, ilk yanma ürününün duman olmadigi yerlerde, Duman dedektörünün, çalismasini engelleyecek düzeyde, sürekli yüksek nem ve isi olan Mutfaklar, Garajlar, Çamasirhaneler, Makina ve Tesisat Daireleri gibi mahaller v.b.
6-Sabit Isi Elemanli Isi Dedektörleri Sabit isi elemanli isi dedektörlerinin içinde yükselince direnci degisen bir eleman vardir. Bu direnç isiya karsi hassas olup, isindikça degeri küçülür. Sogukken ise yüksek deger gösterir. Bu dedektör ortamdaki sicaklik 58oC - 78oC oldugunda aktif hale geçer.
7- Isi Artis Hizi Dedektörleri Bu dedektörler, ortamdaki sicaklik degeri ne olursa olsun dakikada 8 – 10oC’ lik ani isi artislarini algilayarak alarm sinyali verirler. Bu tip dedektörlerde çevre isisi azalinca eski konumlarina geçerler. Sabit isida devreye giren dedektörlere göre çok daha hizlidirlar.
8-Hat Tipi Isi Dedektörleri Kablo tavalari, kablo ve havalandirma kanallari, pano odalari ve jeneratörlerin bulundugu mahallerdeki cihazlarin ve kablolarin asiri isinmasini çok erken algilayan kablo seklinde isi dedektörleridir. Bu dedektörler temelde bir çift iletken ve isiya dayanikli kablodan olusurlar. Bu kablolar normalde birbirlerinden isi karsisinda eriyen bir koruyucu tabaka ile ayrilmislardir. Ortam sicakligi belirlenen degere ulastiginda koruyucu tabaka erir ve teller birbirine degerek kisa devre olusturur. Bu kisa devre sistemde alarm olarak algilanir.
9- Özel Uygulama Dedektörleri
Kombine Optik + Isi Dedektörleri
Birbirinden bagimsiz iki ayri algilama teknolojisini bir arada içermektedir.
Optik + Isi dedektörleri;ilk yanma ürününün duman veya isi oldugu mahallerde kullanilirlar. IT ve server odalari v.b.
10-FitrexTM Duman Dedektörleri
FiltrexTM duman dedektörü küçük hava fani ve yüksek yogunluklu filtresi sayesinde hava ve dumani fotoelektrikalgilama haznesine çeker ve ayni anda tozu elimine eder. Içindeki algoritmasi sayesinde filtresini kendi temizler. En agir kirli ve tozlu ortamlarda hatasiz algilama saglar. Yanlis alarmlari ortadan kaldirir. Duman dedektörlerinin kirlenme nedeniyle olusan sik bakim ihtiyaçlarini azaltir. Var olan yangin alarm sistemine kolayca dahil edilir. Kullanim Alanlari: Tekstil fabrikalari, Kagit fabrikalari, Talasli imalat yapan tesisler, Mobilya fabrikalari, Tahil depolari, Un fabrikalari, Çimento fabrikalari, Kömür tesisleri v.b
11- LaserTM Duman Dedektörleri Bu dedektör laser tabanli duman algilama sensörü sayesinde alevli ve yogun dumanli yanginlarda hizli ve dogru cevap verir. Noktasal tip duman algilayici dedektörlere oranla 100 kat daha hassas algilama yapar. Hassas algilama gereken müzeler, tarihi binalar v.b. alarda kullanilir.
12- Alev Dedektörleri Alev Dedektörleri, yangin sirasinda meydana gelen alevdeki kizil ötesi veya mor ötesi isinimlari, algilayarak alarm çiktisi veren dedektörlerdir.Korunacak mahale göre alev dedektörleri; UV - IR - UV / IR seçilebilir. Yakit, boya, solvent vb. depolar, uçak hangarlari gibi ani patlama ve parlamalarin olabilecegi, patlayici sivi veya gazlarin oldugu, hizli algilamanin gerektigi ortamlarda kullanilirlar.
13-Gaz Dedektörleri Gaz yanginlarini söndürme prensibi, yanici maddeyi ortamdan kaldirmaktir. Bu amaçla, dogal gaz, metan, propan, hidrojen, aseton v.b. yanici ve patlayici gazlarin, bulunduklari ortam için tesbit edilen limit degerlerin asilmasi durumunda, alarm vererek muhtemel patlama ve yanginlari engelleyen dedektörler kullanilir.Her gazin limit patlama degeri farklidir. Bu nedenle, Gaz Dedektörleri, her gaz için ayri özelliklerde üretilirler. Bünyelerinde yari iletken bir gaz algilayicisi birimi bulunur.
II- KONTROL PANELLERI :
Algilayicilardan gelen bilgileri degerlendiren ve ihbari yönlendiren, sistemlerin beyni sayilabilecek ekipmanlardir.
III- IHBAR ELEMANLARI :
1- Yangin Ihbar Butonlari : Insan, çok gelismis bir yangin algilayicisidir. Insan tarafindan algilanan bir yangini ihbar etmek amaci ile kullanilan ve çok çesitli türleri bulunan ekipmanlardir.
2- Ihbar Elemanlari : Yanginin varligi, yangin alarm sistemleri tarafindan tesbit edildiginde olaydan habersiz olanlari uyarmak amaci ile kullanilan cihazlardir. Sesli ve Isikli olmak üzere ikiye ayrilirlar.
